Anti-hero

People pleasing και η προσπάθεια να μας συμπαθούν όλοι

New year, new me, πάει ο παλιός ο χρόνος, ας παν στην ευχή τα παλιά, και του χρόνου (Θεέ μου παραλογίζομαι σταματήστε με). Τα new year’s resolutions παίρνουν και δίνουν και τα journals γεμίζουν από στόχους για το 2026, κατά τη διάρκεια του οποίου όλοι επιτέλους θα αποκτήσουμε εσωτερική ευημερία, ευτυχία, γαλήνη, ψυχολογική σταθερότητα και άλλα τέτοια ζηλευτά (αχαχα καλό).

Πολλοί από εμάς ωστόσο έχουμε σταθερά μια ευχή, συνειδητά ή υποσυνείδητα, έναν στόχο για κάθε χρόνο, που μάλλον είναι στόχος ζωής και σύμφωνα με τον οποίο πορευόμαστε. Ευχόμαστε (και συνήθως προσπαθούμε ενεργά) να μας συμπαθούν όλοι. Θα έλεγε κανείς ότι αυτή είναι μια επιδίωξη των περισσότερων, αν όχι όλων των ανθρώπων. Ή μάλλον σίγουρα κανείς δεν προσπαθεί να είναι αντιπαθής. Και αν κάποιος ισχυρίζεται κάτι διαφορετικό, αυταπατάται.

Τι πρέπει να κάνεις όμως για να σε συμπαθούν όλοι; Τι πρέπει να κάνεις για να διασφαλίσεις ότι είσαι αποδεκτός από όλους, ότι κανείς δεν είναι δυσαρεστημένος στην παρουσία σου, ότι επικρατεί ένα ευχάριστο κλίμα γύρω σου και κυρίως ότι κανένας δεν είναι θυμωμένος μαζί σου; Μα φυσικά να είσαι people pleaser!

Για όποιον μπορεί να μην ξέρει, people pleasers είναι οι άνθρωποι που θέτουν σε προτεραιότητα τις ανάγκες των άλλων, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τις δικές τους. Αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε σημείο που ο people pleaser να μην μπορεί καν να αναγνωρίσει το γεγονός ότι έχει ανάγκες και να παρατήσει τελείως τον εαυτό του.

Θεωρητικά το να είσαι people pleaser είναι «κακό» για εσένα και «καλό» για τους άλλους εφόσον αδιαφορείς για τον εαυτό σου και ενδιαφέρεσαι για τους άλλους. Σωστά;

Ο βασικός μου λοιπόν προβληματισμός σε σχέση με το ζήτημα δεν είναι ο λόγος για τον οποίο μπορεί να είναι κάποιος people pleaser -λόγοι υπάρχουν πολύ και είναι σχετικά προβλέψιμοι: ανάγκη για αποδοχή, τραύμα, φόβος εγκατάλειψης και και και. Αυτό που θέλω να εξερευνήσω (γιατί απάντηση δεν μπορώ να δώσω) είναι:

Πόσο καλό ή κακό είναι να είσαι people pleaser;

Από την οπτική του people pleaser και εξ ολοκλήρου από την προσωπική μου εμπειρία (αν θεωρήσουμε ότι έχω υπάρξει στη ζωή μου τέτοιος άνθρωπος υπό συγκεκριμένες συνθήκες) έχω να πω ότι είναι λιγότερο κακό απ’ ότι ακούγεται. «Μα Νάντια προφανώς δεν σου φαίνεται τόσο κακό αφού το επιλέγεις να το κάνεις». That’s a really good point right there I’ll have to admit. Για να εξηγήσω όμως, υπάρχουν αρκετές καταστάσεις στις οποίες φαίνεται ότι «παραμελώ» τις ανάγκες μου ενώ η αλήθεια είναι πως: δεν με νοιάζει αρκετά. Έπρεπε ίσως να με νοιάζει; Μπορεί.

Χαλιέμαι; Όχι.

Χαλιέται κάποιος άλλος; Επίσης όχι, μάλλον το αντίθετο.

Από αυτή την άποψη λοιπόν τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα.

Από την άλλη το να βάζεις τον εαυτό σου δεύτερη μοίρα δεν είναι και πολύ ωραίο. Όταν ξέρεις τι χρειάζεσαι και αποφασίζεις ότι δεν θα το πάρεις γιατί αυτό θα έχει επιπτώσεις στο πόσο εξυπηρετικός θα είσαι στους γύρω σου, ή φοβάσαι ότι θα φανείς εγωιστής και παρτάκιας τότε είναι που το πρόβλημα αρχίζει να σε επηρεάζει άμεσα και ενεργά.

Εκεί έρχεσαι αντιμέτωπος με το εξής ζήτημα. Αξίζουν πιο πολύ οι ανάγκες σου ή η γνώμη των άλλων; Και τι γίνεται όταν η βασικότερη ανάγκη σου είναι να λαμβάνεις την αγάπη και την αποδοχή των άλλων; Υπό αυτή την ανάγνωση το people pleasing είναι ο καλύτερος τρόπος να εξασφαλίσεις ότι η ανάγκη σου αυτή καλύπτεται. Μια ανάγκη ωστόσο η οποία επισκιάζει οτιδήποτε άλλο σημαντικό στη ζωή σου. Έτσι εγκλωβίζεσαι σε έναν φαύλο κύκλο από τον οποίο δύσκολα βγαίνεις.

Επίσης ο people pleaser παρ’ όλο που θεωρητικά κρατάει τους πάντες χαρούμενους συχνά νιώθει πολλές περισσότερες ενοχές απ’ όσες θα περίμενε κανείς. Το ένα κομμάτι ενοχών προέρχεται από το γεγονός ότι, αν ποτέ σταματήσει να παρέχει τις υπηρεσίες του, όλοι θα απογοητευτούν, και με έναν τρόπο θα έχει πει ψέματα για το τι άνθρωπος είναι. Όταν ένα μεγάλο κομμάτι της ταυτότητας σου προέρχεται από το likeability σου και το βαθμό εξυπηρετικότητας σου, την στιγμή που θέτεις ένα όριο, όσο μικρό ή μεγάλο είναι αυτό, ξαφνικά νιώθεις, ότι τόσο καιρό το pleasing σου ήταν ψεύτικό και ανειλικρινές και φοβάσαι ότι οι άνθρωποι θα σε θεωρήσουν υποκριτή. Το άλλο κομμάτι αφορά τις ενοχές που νιώθεις απέναντι στους ανθρώπους της ζωής σου οι οποίοι έχουν πραγματική αξία. Φοβάσαι ότι εξυπηρετώντας τους πάντες, χάνεται η αξία που έχεις δώσει στους δικούς σου ανθρώπους για τους οποίους μάλλον θα ήθελες να είσαι people pleaser in the first place. Για τους ανθρώπους δηλαδή που όλοι, people pleasers και μη, θέλουμε να είναι ευτυχισμένοι και φυσικά θέλουμε να είμαστε μέρος του λόγου που είναι ευτυχισμένοι.

Έτσι μπαίνεις σε μια κατάσταση «ήρωα» στην οποία θες να “σώσεις” τους πάντες από κάθε είδους δυσφορικό συναίσθημα, κάτι που εν τέλει ίσως να είναι καταστροφικό τόσο για σένα όσο και για τους άλλους.

Από την πλευρά του δέκτη των υπηρεσιών άλλων people pleasers ενώ εκτιμώ από τα βάθη της καρδιάς μου αυτά που κάνουν και το πόσο βοηθητικοί μπορεί να γίνουν, ειδικά σε καταστάσεις που μπορεί να το έχω ανάγκη, δεν παύω να αναγνωρίζω ότι αυτοκαταστρέφονται και δεν παύω να θέλω να αρνηθώ τις υπηρεσίες τους, για δικό τους καλό κυρίως.

Θα μπορούσα να ανοίξω και το ζήτημα των ανθρώπων που ισχυρίζονται ότι είναι people pleasers και χρησιμοποιούν τον όρο για να κερδίσουν την αποδοχή, χωρίς απαραίτητα να κάνουν πράγματα που συμβαδίζουν με αυτόν αλλά δεν θα το κάνω γιατί ούτε η ίδια δεν ξέρω ποιά είναι η αντιμετώπιση μου στο θέμα (θα χαρώ όμως πάρα πολύ να ακούσω απόψεις)

Ίσως λοιπόν το New year’s resolution για φέτος να μην είναι το “να σταματήσω να είμαι people pleaser” ούτε να “βάλω τον εαυτό μου σε προτεραιότητα” αλλά να είναι το να προσπαθήσουμε να βρούμε ισορροπία ανάμεσα σε εμάς και στους άλλους, ανάμεσα στα πράγματα που θέλουμε και στα πράγματα που πρέπει να κάνουμε, ανάμεσα στο που τελειώνουμε εμείς και που αρχίζουν οι άλλοι.

Και ίσως αυτή να είναι η χρονιά μας

(ΑΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑ)

Artwork: Νάντια Σαμπατάκου