Λύκε, λύκε, είσαι εδώ;
Η κοκκινοσκουφίτσα ρωτούσε μες στην σιωπή του δάσους, γιατί φοβόταν. Μην μπερδευτούμε, άλλο φόβος και άλλο τρόμος. Φοβάμαι κάτι τόσο το πραγματικό όσο και ανύπαρκτο, αλλά τρομάζω, τρέμω μονάχα κάτι, έστω και ενδεχόμενο, σίγουρα πάντως πραγματικό. Μια όχι και τόσο φανερή γλωσσικά, αλλά αισθητικά, διαφορά του φόβου από τον τρόμο είναι το «ενεργό υποκείμενο», νιώθω πως το υποκείμενο του φόβου είναι τρομερά πιο ενεργό από κείνο του τρόμου, με το τελευταίο να ‘ναι ένα φοβερά αφοπλισμένο πλάσμα μπρος στα πράγματα. Βεβαίως και θα απορείτε ήδη με όσα γράφω. Γιατί, είναι αλήθεια, πως ο τρόμος έχει συνδεθεί στην κοινή συνείδηση πιο εύκολα με κάτι μεταφυσικό, ή καταστροφικό, πράγματα «μακρινά» και απόκοσμα…
Εδώ είναι που θέλω να εστιάσουμε, διότι μια τέτοια ιδέα, του Λόγου του κοινού, μάλλον αποτελεί πλάνη. Και εξηγούμαι, παλιά πράγματι υπήρχε μια λογοτεχνία του τρόμου που τρόμαζε, σήμερα; Υπάρχει και λογοτεχνία του τρόμου, ταινίες ακόμα και reels, όχι μόνον του τρόμου αλλά του τέλους του κόσμου. Η πυρηνική καταστροφή, το τέλος του πολιτισμού με έναν ιό ή μια τεχνολογία υπεράνθρωπη, ακόμα και μια φυσική καταστροφή χωρίς προηγούμενο. Ένας εφιάλτης, που θα στοίχειωνε παλιές γενιές σήμερα, αποτελεί μέρος της συνείδησης μας, με το οποίο διασκεδάζουμε κατά έναν τρόπο. Αυτές οι παλιές γενιές τρόμαζαν μα διασκέδαζαν ανάλογα με φαντάσματα, τέρατα και άλλα μεταφυσικά προϊόντα, μα σίγουρα δεν είχαν εθιστεί ή κανονικοποιήσει την ιδέα του «τέλους του κόσμου», ώστε να διασκεδάζουν κιόλας. Αν κάτι, λοιπόν, είναι βέβαιο και πραγματικό είναι αυτό το τέλος, το οποίο έπαψε να είναι και τρομακτικό. Έγινε προϊόν; Αναμφίβολα, μα αυτό είναι μια εύκολη διαπίστωση, η αξία της υπόθεσης εδώ είναι το πως έπαψε ο τρόμος να υφίσταται. Αυτό συνέβη γιατί πλέον ξέρουμε πολύ καλά πώς τελειώνει ο κόσμος μας. Έχουμε, φυσικά, μια ποικιλία στους τρόπους, αλλά η επιλογή δεν έχει και τόση σημασία, τόσο η κλιματική αλλαγή, όσο μια πυρηνική καταστροφή, μπορούν να ρίξουν τίτλους τέλους στην πραγματικότητα του 21ου αιώνα και την ανθρώπινης ιστορίας καθολικά. Και θα πει κανείς: «Ο τρόμος και ο φόβος είναι που θα μας έσωζαν;»
Αυτό το ερώτημα μπορεί να απευθυνθεί σε όποιο σύστημα ιδεών θέλουμε να συλλογιστούμε, διότι οι ιδεολογίες και οι θρησκείες είναι κανονιστικά συστήματα, και το ερώτημα δεν είναι άλλο παρά «Περί της κανονιστικής δυνατότητας του τρόμου και του φόβου». Δεν θα απαντήσω, αλλά θα πω πως ο φόβος είναι εργαλείο κανονιστικό από πάνω προς τα κάτω, ο τρόμος όμως είναι δύναμη που απαντά και κανονίζει καθ’ έκαστον, που έχει χρησιμοποιηθεί περισσότερο στον 20ο και 21ο αιώνα σε σχέση με το φόβο. Το πως πρέπει να αντιμετωπιστεί «ο τρόμος» είναι ανοικτό ερώτημα, όπως και ποιος είναι ο ρόλος του τρόμου σήμερα. Το βέβαιο πάντως είναι πως το παραμυθάκι της φτωχής κοκκινοσκουφίτσας πρέπει να διορθωθεί: Η κοκκινοσκουφίτσα μονάχη στο δάσος περπατά, δίχως τη μαμά. Θέλει να πάει εφόδια στη γιαγιά, στέκει και το δάσος χαρωπά ρωτά: Λύκε, λύκε είσαι εδώ; Έλα κακέ μου να σε δω, το τέλος στον αισχρό μου ρόλο αναζητώ.
Artwork: Δημήτρης Κιούσης
